Ziele angielskie to suszone owoce korzennika lekarskiego, czyli Pimenta dioica. Choć najczęściej używa się go jako przyprawy, od dawna pojawia się też w tradycyjnych domowych sposobach na różne dolegliwości. Ma intensywny, ciepły aromat, który przypomina połączenie goździków, cynamonu, pieprzu i gałki muszkatołowej. W kuchni trudno je pomylić z czymkolwiek innym.
Najczęściej mówi się o jego wpływie na układ pokarmowy. Ziele angielskie może wspierać trawienie, łagodzić wzdęcia, nudności i uczucie ciężkości po posiłku. Przypisuje mu się również działanie rozkurczowe, przeciwutleniające, przeciwbólowe i przeciwgrzybicze. Warto jednak pamiętać, że w większych ilościach nie jest obojętne dla organizmu.
Ziele angielskie – jakie ma właściwości?
Ziele angielskie, znane także jako pieprz jamajski, pochodzi z Ameryki Środkowej i Karaibów. Najbardziej kojarzone jest z kuchnią, ale jego skład sprawia, że interesuje również osoby szukające naturalnego wsparcia dla organizmu. Za jego charakterystyczny zapach i część właściwości odpowiadają przede wszystkim olejki eteryczne. Najważniejszym składnikiem aktywnym jest eugenol.
W owocach korzennika lekarskiego znajdują się także garbniki, żywice, kwasy organiczne oraz niewielkie ilości witamin. Ziele angielskie zawiera między innymi związki o działaniu przeciwutleniającym. Pomagają one neutralizować wolne rodniki, które mogą przyspieszać procesy starzenia komórek. To właśnie dlatego przyprawa bywa opisywana jako naturalne wsparcie antyoksydacyjne.
| Składnik | Znaczenie dla organizmu |
|---|---|
| Eugenol | Odpowiada za aromat, może działać przeciwbólowo i przeciwgrzybiczo |
| Olejki eteryczne | Wspierają trawienie i nadają przyprawie intensywny zapach |
| Garbniki | Mogą działać ściągająco i wspierać błony śluzowe |
| Kwas galusowy | Należy do związków o działaniu przeciwutleniającym |
| Witamina C | Wspiera ochronę komórek przed stresem oksydacyjnym |
Ziele angielskie może wspierać wchłanianie niektórych składników odżywczych, między innymi witamin z grupy B, selenu i beta-karotenu. Przypisuje mu się także wpływ na gospodarkę wodną organizmu. Najczęściej jednak wykorzystuje się je przy dolegliwościach trawiennych. W tej roli najlepiej sprawdza się jako przyprawa dodawana do cięższych potraw.
Ziele angielskie – działanie i wskazania do stosowania
Ziele angielskie stosowane jest głównie przy problemach ze strony układu pokarmowego. Może wspierać trawienie, łagodzić wzdęcia, nudności i uczucie pełności. Dzięki działaniu rozkurczowemu może też zmniejszać dyskomfort po ciężkostrawnych posiłkach. Nie bez powodu często trafia do zup, sosów, marynat i dań mięsnych.
W tradycyjnym zastosowaniu ziele angielskie pojawia się także przy przeziębieniu. Dodawane do rozgrzewających naparów może wspierać komfort gardła i nosa. Nie zastąpi jednak leczenia infekcji ani konsultacji z lekarzem, jeśli objawy są silne lub długo się utrzymują. Najlepiej traktować je jako dodatek do codziennej diety, a nie lek na wszystkie dolegliwości.
Najczęściej ziele angielskie stosuje się przy takich problemach jak:
- wzdęcia i uczucie ciężkości
Przyprawa może wspierać trawienie i ograniczać dyskomfort po obfitym posiłku. - nudności i brak apetytu
Aromatyczne związki obecne w zielu angielskim mogą pobudzać wydzielanie soków trawiennych. - ból gardła i nieświeży oddech
Napar z ziela angielskiego bywa stosowany do płukania jamy ustnej i gardła. - bóle mięśniowe i reumatyczne
Tradycyjnie przyprawę wykorzystywano również zewnętrznie, między innymi w formie nacierań.
Ziele angielskie na trawienie
Najbardziej znane zastosowanie ziela angielskiego dotyczy trawienia. Przyprawa może zwiększać wydzielanie soków żołądkowych i wspierać pracę jelit. Dzięki temu dobrze pasuje do potraw tłustych, cięższych i długo gotowanych. Dodaje smaku, a przy okazji może ułatwiać ich trawienie.
Warto jednak zachować umiar. Duże ilości ziela angielskiego mogą podrażniać przewód pokarmowy, zwłaszcza u osób z wrażliwym żołądkiem. Przy chorobie wrzodowej, zapaleniu jelit lub nasilonej zgadze lepiej nie eksperymentować z dużymi dawkami. W takich przypadkach bezpieczniej traktować je wyłącznie jako delikatną przyprawę.
| Dolegliwość | Możliwe działanie ziela angielskiego |
|---|---|
| Wzdęcia | Może wspierać pracę jelit |
| Nudności | Może łagodzić dyskomfort trawienny |
| Uczucie ciężkości | Pobudza wydzielanie soków trawiennych |
| Nieświeży oddech | Może odświeżać jamę ustną |
| Skurcze brzucha | Może wykazywać delikatne działanie rozkurczowe |
Ziele angielskie na starzenie
Ziele angielskie zawiera związki o działaniu przeciwutleniającym. Należą do nich między innymi witamina C, kwas galusowy i inne substancje roślinne. Przeciwutleniacze pomagają ograniczać działanie wolnych rodników. To ważne, ponieważ stres oksydacyjny może wpływać na kondycję skóry i ogólne starzenie się organizmu.
Nie oznacza to jednak, że ziele angielskie działa jak cudowny środek odmładzający. Może być drobnym elementem diety bogatej w warzywa, owoce, zioła i przyprawy. Największe znaczenie ma cały styl życia, a nie pojedynczy składnik. Ziele angielskie warto więc traktować jako aromatyczny dodatek, który przy okazji dostarcza cennych związków roślinnych.
Ziele angielskie na skórę
Ziele angielskie bywa stosowane także zewnętrznie. W tradycyjnych recepturach pojawia się przy trądziku, stanach zapalnych skóry i nadmiernej potliwości. Najczęściej wykorzystuje się napar, który po ostudzeniu można stosować punktowo lub jako płukankę. Przed użyciem na większej powierzchni skóry dobrze wykonać próbę uczuleniową.
W połączeniu z rumiankiem ziele angielskie może działać łagodząco i odświeżająco. Nie powinno się jednak nakładać mocnych naparów na podrażnioną, uszkodzoną lub bardzo wrażliwą skórę. Olejki eteryczne mogą u niektórych osób wywołać zaczerwienienie lub pieczenie. Jeśli pojawi się reakcja alergiczna, należy od razu przerwać stosowanie.
Ziele angielskie w kuchni
Ziele angielskie to jedna z tych przypraw, które potrafią nadać potrawie głębi. Najczęściej dodaje się je do zup, sosów, marynat, pasztetów, bigosu, gulaszu i dań mięsnych. Dobrze sprawdza się też przy kiszeniu ogórków oraz przygotowywaniu domowych przetworów. Jego aromat jest ciepły, lekko pieprzny i korzenny.
Przyprawę najlepiej dodawać w całości podczas gotowania, a później wyjąć z potrawy. Zmielone ziele angielskie ma intensywniejszy smak, dlatego łatwo z nim przesadzić. W małej ilości podkreśla smak dania, ale w nadmiarze może zdominować całą potrawę. Najlepiej zaczynać od kilku ziaren i dopasować ilość do własnych upodobań.
Ziele angielskie dobrze pasuje do:
- zup, zwłaszcza rosołu, kapuśniaku i krupniku,
- sosów mięsnych i warzywnych,
- marynat do mięs i ryb,
- kiszonek i przetworów,
- dań z kapustą,
- pasztetów i domowych wędlin.
Ziele angielskie – uprawa
Ziele angielskie nie pochodzi z Anglii, choć jego polska nazwa może to sugerować. Roślina wywodzi się z tropikalnych rejonów Ameryki Środkowej i Karaibów. Najlepiej rośnie w ciepłym, wilgotnym klimacie, dlatego w Polsce nie nadaje się do klasycznej uprawy gruntowej. Można jednak próbować uprawiać ją w donicy jako roślinę pokojową lub szklarniową.
Korzennik lekarski potrzebuje jasnego stanowiska, ciepła i wysokiej wilgotności powietrza. W cieplejszych miesiącach można wystawić go na zewnątrz, ale trzeba chronić przed chłodem. Roślina rośnie powoli i wymaga cierpliwości. W warunkach domowych częściej pełni funkcję ciekawostki botanicznej niż źródła przyprawy.
Ziele angielskie – dawkowanie i formy stosowania
Ziele angielskie najczęściej stosuje się jako przyprawę. W takiej ilości zwykle jest dobrze tolerowane przez zdrowe osoby. W ziołolecznictwie pojawia się również jako napar, nalewka lub olejek. Takie formy są jednak bardziej skoncentrowane, dlatego wymagają większej ostrożności.
Napar można przygotować z jednej łyżki ziaren utłuczonych wcześniej w moździerzu. Surowiec zalewa się szklanką wrzątku i odstawia pod przykryciem na około kwadrans. Po przecedzeniu napar można stosować do płukania jamy ustnej lub gardła. Wewnętrzne stosowanie większych ilości najlepiej skonsultować ze specjalistą.
Najpopularniejsze formy stosowania ziela angielskiego to:
- przyprawa w ziarnach
Najbezpieczniejsza i najczęstsza forma, stosowana głównie w kuchni. - napar
Używany tradycyjnie przy dolegliwościach trawiennych oraz do płukania jamy ustnej. - nalewka
Bardziej skoncentrowana forma, wymagająca ostrożności. - olejek eteryczny
Nie powinien być stosowany bezpośrednio na skórę ani doustnie bez zaleceń specjalisty.
Preparaty zawierające ziele angielskie
Ziele angielskie można znaleźć nie tylko w kuchennej szafce. Bywa składnikiem mieszanek ziołowych, preparatów wspierających odporność oraz kosmetyków. Pojawia się też w balsamach, maściach i produktach do pielęgnacji skóry. Najczęściej wykorzystuje się jego aromat oraz obecność olejków eterycznych.
Przy wyborze preparatów warto dokładnie czytać skład. Naturalne pochodzenie składnika nie oznacza automatycznie pełnego bezpieczeństwa. Dotyczy to szczególnie olejków i suplementów. Osoby przyjmujące leki powinny zachować ostrożność i skonsultować stosowanie takich produktów ze specjalistą.
Ziele angielskie w ciąży
Ziele angielskie stosowane w niewielkiej ilości jako przyprawa zwykle nie budzi takich obaw jak skoncentrowane preparaty. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku naparów, olejków, nalewek i suplementów. Ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa kobiety w ciąży nie powinny stosować ziela angielskiego w dawkach leczniczych. Ostrożność zaleca się również podczas karmienia piersią.
W ciąży najlepiej unikać eksperymentowania z ziołami i silnie działającymi przyprawami w większych ilościach. Jeśli pojawiają się problemy trawienne, nudności lub inne dolegliwości, warto omówić je z lekarzem. To bezpieczniejsze niż samodzielne sięganie po skoncentrowane preparaty roślinne. Kuchenne ilości przyprawy najlepiej stosować z umiarem.
Ziele angielskie – przeciwwskazania
Nie każdy powinien stosować ziele angielskie w większych ilościach. Ostrożność powinny zachować osoby z chorobą wrzodową, zapaleniem jelit, uchyłkami oraz skłonnością do podrażnień przewodu pokarmowego. Przyprawa może nasilać dyskomfort, jeśli układ pokarmowy jest bardzo wrażliwy. Przeciwwskazaniem jest również uczulenie na ziele angielskie lub jego składniki.
Ziele angielskie może wpływać na proces krzepnięcia krwi. Z tego powodu większych ilości powinny unikać osoby przygotowujące się do zabiegów i operacji. Ostrożność jest wskazana także przy lekach przeciwzakrzepowych. W razie wątpliwości najlepiej skonsultować się z lekarzem.
Ziele angielskie – interakcje z lekami
Większe ilości ziela angielskiego mogą wchodzić w interakcje z niektórymi lekami. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby stosujące leki przeciwzakrzepowe oraz popularne leki przeciwbólowe i przeciwzapalne. Dotyczy to między innymi preparatów z kwasem acetylosalicylowym, ibuprofenem czy naproksenem. Ryzyko może być większe przy stosowaniu naparów, nalewek i olejków.
Nie oznacza to, że kilka ziaren w zupie jest problemem. Chodzi głównie o regularne stosowanie większych dawek lub skoncentrowanych preparatów. Osoby chore przewlekle i przyjmujące leki powinny zachować ostrożność. Naturalne produkty również mogą działać silnie.
FAQ – najczęstsze pytania o ziele angielskie
Czy ziele angielskie pomaga na trawienie?
Tak, ziele angielskie może wspierać trawienie i łagodzić wzdęcia. Najczęściej stosuje się je jako przyprawę do cięższych potraw.
Czy ziele angielskie można pić jako napar?
Można przygotować napar z utłuczonych ziaren, ale nie należy przesadzać z ilością. Przy chorobach przewodu pokarmowego, ciąży lub stosowaniu leków lepiej skonsultować to ze specjalistą.
Czy ziele angielskie jest bezpieczne w ciąży?
W większych ilościach oraz w formie naparów, nalewek i olejków nie jest zalecane w ciąży. Brakuje wystarczających danych potwierdzających bezpieczeństwo takiego stosowania.
Czy ziele angielskie pomaga na skórę?
Tradycyjnie stosuje się je zewnętrznie przy trądziku i stanach zapalnych skóry. Trzeba jednak uważać, ponieważ może podrażniać wrażliwą cerę.
Czy ziele angielskie pochodzi z Anglii?
Nie, ziele angielskie nie pochodzi z Anglii. Roślina wywodzi się z Ameryki Środkowej i Karaibów, a nazwa może być myląca.
Bibliografia
- Duke J.A., Handbook of Medicinal Herbs, CRC Press.
- Peter K.V., Handbook of Herbs and Spices, Woodhead Publishing.
- Prakash B., Shukla R., Singh P., Kumar A., Mishra P.K., Dubey N.K., Efficacy of chemically characterized Pimenta dioica essential oil against fungal and aflatoxin contamination of stored commodities, International Journal of Food Microbiology.
- Zhang L., Lokeshwar B.L., Medicinal properties of the Jamaican pepper plant Pimenta dioica and allspice, Current Drug Targets.
- Gawęcki J. red., Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywieniu, Wydawnictwo Naukowe PWN.
- Ożarowski A., Jaroniewski W., Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych.
- Lamer-Zarawska E., Kowal-Gierczak B., Niedworok J. red., Fitoterapia i leki roślinne, PZWL.
- EMA, Assessment report on herbal substances and herbal preparations containing essential oils rich in eugenol.
Popularne wpisy na blogu:
Rozmaryn – właściwości, zastosowanie i uprawa tej aromatycznej rośliny
Burak jako superfood: Wartości odżywcze, przepisy i korzyści zdrowotne
Zdrowotne właściwości miodu lipowego i jego zastosowanie w codziennym życiu
Ziele angielskie – odkryj smak, zastosowanie i zdrowotne właściwości tej aromatycznej przyprawy
Imbir – odkryj jego liczne właściwości zdrowotne i zastosowania w codziennej diecie
Czereśnia – właściwości zdrowotne, uprawa i kulinarne zastosowanie
Kukurydza: Kluczowe właściwości, zastosowania i korzyści zdrowotne
Brokuł – Historia, wartości odżywcze i zdrowotne korzyści tego warzywa
Czosnek w historii i medycynie naturalnej: fascynujące piękno starożytnej rośliny
Orzechy ziemne: Wartości odżywcze i zdrowotne korzyści w diecie