Szkodliwe diety i złe praktyki dietetyczne

Nadwaga i otyłość to problemy nie tylko estetyczne, ale przede wszystkim zdrowotne. Eksperci alarmują, iż w Polsce mamy do czynienia z pandemią tych chorób (według danych Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) ponad połowę populacji stanowią osoby z nadwagą lub otyłe). Wraz z rosnącym odsetkiem osób z nadmierną masą ciała, (na szczęście) rośnie także świadomość, iż schorzenie to zwiększa ryzyko wielu chorób, takich jak cukrzyca czy zawał mięśnia sercowego.

Niestety, popularne staje się sięganie po szybkie i niezdrowe rozwiązania, aby jak najszybciej i przy jak najmniejszym wysiłku pozbyć się nadprogramowych kilogramów. Zapomina się natomiast, iż odchudzanie wymaga bardzo dużo czasu i pracy, co w konsekwencji może nawet doprowadzić do efektu odwrotnego od zamierzonego.

Poznaj ofertę cateringu Apet’eat

Prawidłowe odchudzanie – to podstawa!

Dietetycy od lat powtarzają, że kluczem do zdrowia jest prawidłowa i urozmaicona dieta. Należy więc pamiętać, że tyczy się to również diet odchudzających. Przede wszystkim rozpoczęcie kuracji redukcji masy ciała to znaczne obciążenie dla organizmu, toteż kluczowe jest ustalenie odpowiedniej kaloryczności diety przez wykwalifikowanego dietetyka. Dodatkowo musi być ona zbilansowana pod względem wszystkich składników odżywczych (białek, tłuszczów, węglowodanów, witamin, składników mineralnych i błonnika pokarmowego), aby nasz organizm mógł prawidłowo funkcjonować. Kolejnym, istotnym elementem odpowiednio dopasowanej diety odchudzającej to utrata około 0,5-1 kg tygodniowo. Takie spadki masy ciała będą zapobiegały efektowi jo-jo.

Moda kosztem zdrowia

Jednakże w pogoni za „idealną wagą” osoby borykające się z nadwagą lub otyłością, często wybierają diety niedoborowe oraz nieprawidłowo zbilansowane. Oczekujemy spektakularnego efektu w jak najkrótszym czasie, toteż wybieramy tzw. „modne” diety o udowodnionym szkodliwym działaniu, nie bacząc na ryzyko poważnych, odległych powikłań. Przykładami takich diet są: Dukana, kopenhaska, monotematyczna (zwana także: jednoskładnikową, np. grejpfrutowa, kapuściana), głodówka lub Atkinsa (doktora Kwaśniewskiego).

Kiedy odchudzanie jest szkodliwe?

Większość z wyżej wymienionych diet należy do tzw. „diet niskokalorycznych” (oznacza to, iż dostarczają one mniej 1000 kilo-kalorii na dobę). Są one bardzo restrykcyjne dla naszego organizmu i mogą doprowadzić do znacznych niedoborów składników odżywczych.

Wśród efektów ubocznych wymienia się osłabienie organizmu, omdlenia, a po zaprzestaniu ich stosowania –  efekt jo-jo, czyli powrót do masy ciała sprzed diety, a nawet przekroczenie tego wskaźnika.

Dzieje się tak, ponieważ stosowanie diety poniżej zapotrzebowania naszego organizmu będzie skutkowało wyzwalaniem genetycznie uwarunkowanych mechanizmów przystosowania się do głodu. Organizm przestawi swój metabolizm tak, aby z danej racji pokarmowej zużyć jak najwięcej energii dla podstawowych funkcji życiowych. Toteż powrót do żywienia „po diecie” będzie skutkował nadmiernym gromadzeniem składników zapasowych w postaci tkanki tłuszczowej. Warto wspomnieć, iż w skrajnych przypadkach, u osób, które stosują restrykcyjne diety przez dłuższy czas, obserwuje się także wyniszczenie organizmu.

Skuteczność diet niskokalorycznych polega na utracie wody, a nie tkanki tłuszczowej, dlatego też ich efekty są szybko widoczne na wadze. Dodatkowo obniżają one łaknienie. W przypadku diet „jesz, ile chcesz” (wśród których twórcy zapewniają, iż możemy jeść do woli) ma to szczególne znaczenie – tak naprawdę spożywamy mniej kilokalorii, ponieważ nie odczuwamy głodu.

Typowym przykładem diety niedoborowej będą diety wysokobiałkowe (np. Dukana), które polegają na znacznym ograniczeniu węglowodanów i tłuszczów. Głównym źródłem energii w diecie będzie chude mięso, nabiał, jajka oraz ryby, natomiast wyklucza się pieczywo, makarony, ryż, kasze, warzywa i owoce.  Niestety diety te mogą powodować uszkodzenia nerek i wątroby. Nie dostarczają one niezbędnych organizmowi witamin, składników mineralnych, błonnika pokarmowego czy antyoksydantów. Ponadto mogą prowadzić do zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej, zwiększenia wydalania wapnia z moczem, a w konsekwencji – do osteoporozy.

Również dieta kopenhaska będzie należała do diet restrykcyjnych. Dziennie dostarcza ona naszemu organizmowi tylko około 600 kilokalorii. W diecie tej obfitują produkty mięsne, ryby i warzywa (poza nasionami roślin strączkowych i ziemniaków), ogranicza się z kolei źródła energii pochodzące z węglowodanów (tj. pieczywo, kasza, ryż, makaron).

Popularne są także diety jednoskładnikowe, często dostępne w gazetach dla pań i poradnikach domowych. Diety te skupiają się na jednym produkcie (np. grejpfrucie), który pojawia się kilkukrotnie w ciągu dnia. Trwają około 2-3 tygodnie, a twórcy zapewniają spadek masy ciała o 5-6 kilogramów. Oprócz tego, że są to diety niedoborowe, mogą doprowadzić do znacznego osłabienia organizmu oraz do szybkiego powrotu do wagi sprzed odchudzania.

W ostatnich latach ogromnym powodzeniem cieszyła się dieta Atkinsa (w Polsce: dieta doktora Kwaśniewskiego). Polega ona na nieograniczonym spożyciu tłuszczów, pochodzących z mięsa, masła, ryb, jaj oraz pełnotłustych produktów mlecznych. Tak jak w przypadku poprzednich diet ograniczeniu poddaje się węglowodany. Również skutki uboczne są podobne, jak w pozostałych dietach – uszkodzenie nerek i wątroby czy osłabienie organizmu. Ponadto obfituje ona w nasycone kwasy tłuszczowe, które zwiększają stężenie cholesterolu całkowitego i cholesterolu frakcji LDL.

Strzeż się efektu jo-jo

Osiągnięcie zakładanej wagi docelowej to tylko połowa sukcesu. Drugą stroną medalu jest utrzymanie masy ciała na osiągniętym poziomie. Częste wahania wagi mogą doprowadzić do obciążenia serca, a w konsekwencji – do zawału mięśnia sercowego. Ważny jest więc etap stabilizacji wagi, czyli stopniowe zwiększanie kaloryczności diety, do momentu osiągnięcia zapotrzebowania energetycznego danego organizmu.

Należy pamiętać, iż diet odchudzających nie powinny stosować dzieci i młodzież, kobiety ciężarne lub karmiące, osoby z chorobami towarzyszącymi oraz osoby starsze. Niestety, często kosztem naszego zdrowia, pragniemy być szczupli i atrakcyjni, zapominając o tym, iż odchudzanie wymaga cierpliwości oraz czasu.

Dominika Łuczak
Dietetyk i Konsultant Klienta Apet’eat

Zapraszamy do zapoznania się z ofertą diety pudełkowej.